IFAB Law 10 quy định cách xác định bàn thắng và đội thắng khi một giải đấu cần phân định kết quả. Thể lệ giải quyết định có đá hiệp phụ hay luân lưu; loạt sút có thể kết thúc sớm khi một đội không còn khả năng bắt kịp, còn điểm số luân lưu được ghi riêng với tỷ số trong trận.
Điểm chínhBàn thắng cần toàn bộ bóng vượt vạch giữa hai cột và dưới xà. · Thể lệ giải xác định có hiệp phụ, luân lưu hay kết hợp. · Mỗi khoảng hiệp phụ không vượt quá 15 phút. · Luân lưu có thể kết thúc trước khi hoàn tất mọi lượt nếu không thể gỡ hòa. · Điểm số luân lưu thường được tách riêng khỏi tỷ số trận đấu.
Khi nào một bàn thắng được công nhận?
Bàn thắng được công nhận khi toàn bộ quả bóng vượt qua đường cầu môn, nằm giữa hai cột dọc và dưới xà ngang, đồng thời đội ghi bàn không phạm lỗi trước hoặc trong pha bóng theo luật áp dụng. Bóng chạm thủ môn, cột dọc hay xà ngang rồi đi qua vạch vẫn có thể tạo thành bàn thắng; tiêu chí quyết định là toàn bộ bóng đã qua đường cầu môn hợp lệ hay chưa. [1]
Không có bàn thắng nếu bóng chưa vượt hoàn toàn qua vạch hoặc đi vào lưới sau một lỗi khiến bàn thắng không được tính. Còi của trọng tài, vị trí thủ môn hay phản ứng của cầu thủ không thay thế tiêu chí về đường cầu môn. Trong tình huống sát vạch, trọng tài phối hợp với tổ trọng tài và công nghệ được giải đấu cho phép để xác định bóng đã qua vạch hay chưa. [1]
Nếu hai đội hòa thì trận đấu được phân định thế nào?
Ở trận đấu cần xác định đội thắng, điều lệ có thể quy định hiệp phụ, loạt sút luân lưu hoặc kết hợp hai phương thức. Law 10 nêu các cách được phép, còn thể lệ cụ thể của giải quyết định phương thức nào được sử dụng và trình tự ra sao. Vì vậy, không thể mặc định mọi trận hòa đều đá hiệp phụ hoặc mọi giải đều áp dụng cùng một cách phân định. [1]
Trong thể thức hai lượt, ban tổ chức có thể xét tổng tỷ số nếu điều lệ quy định. Nếu tổng tỷ số vẫn hòa, giải có thể chuyển sang hiệp phụ hoặc luân lưu. Người xem nên kiểm tra thể lệ chính thức để biết cách xử lý, thay vì suy rộng quy tắc của một giải sang giải khác. Một số giải không còn sử dụng bàn thắng sân khách; quy định này tùy từng giải.
Hiệp phụ được tổ chức ra sao?
Nếu thể lệ yêu cầu đá hiệp phụ, thời gian gồm hai khoảng bằng nhau, mỗi khoảng không quá 15 phút. Trọng tài có thể cộng thời gian bị mất theo quy định. Hai đội đổi phần sân sau khoảng đầu của hiệp phụ, trừ trường hợp điều lệ thi đấu có hướng dẫn cụ thể khác trong phạm vi luật cho phép. [1]
Hiệp phụ vẫn là phần tiếp nối của cùng trận đấu, không phải một trận riêng. Luật thi đấu và kỷ luật tiếp tục áp dụng; số lượt thay người trong hiệp phụ phụ thuộc điều lệ giải. Nếu tỷ số vẫn hòa sau hiệp phụ và cần xác định đội thắng, trận có thể chuyển sang luân lưu theo thể thức đã công bố.
Loạt sút luân lưu khác gì với phạt đền trong trận?
Loạt sút luân lưu được thực hiện sau khi trận đấu kết thúc và dùng để xác định đội thắng khi thể lệ yêu cầu. Đây không phải những quả phạt đền phát sinh từ lỗi trong thời gian thi đấu. Các cầu thủ đủ điều kiện thực hiện cú sút theo trình tự của Law 10; trọng tài quản lý lượt đá, thủ môn và việc xác định bóng đã vào cầu môn hay chưa. [1]
Hai đội thực hiện số lượt bằng nhau trong giai đoạn đầu. Nếu một đội đã dẫn đến mức đối phương không còn đủ lượt để san bằng, loạt sút kết thúc sớm. Nếu sau giai đoạn đó hai đội vẫn hòa, trận chuyển sang từng lượt một; kết quả chỉ được so sánh sau khi hai đội đã hoàn thành cùng một lượt. [1]
Ai đủ điều kiện tham gia loạt sút luân lưu?
Thông thường, cầu thủ đủ điều kiện khi trận đấu kết thúc mới được tham gia. IFAB quy định cách xử lý khi hai đội có số cầu thủ đủ điều kiện khác nhau: đội có nhiều người hơn phải giảm số người và thông báo cho trọng tài. Như vậy, hai bên có số người tham gia tương đương, tránh lợi thế về số lượng người sút. [1]
Thủ môn cũng phải đáp ứng quy định về tư cách và thay thế khi chấn thương. Việc thay một thủ môn không thể tiếp tục phụ thuộc vào tình trạng cầu thủ, quyền thay người còn lại và điều lệ giải; luật có quy định cụ thể cho trường hợp đội đã dùng hết lượt thay người. Vì thế, cần xét cả điều kiện thay người thay vì chỉ dựa vào thời điểm đổi thủ môn.
Vì sao loạt sút có thể kết thúc trước khi đá hết lượt?
Loạt sút không nhất thiết phải tiếp tục đến khi mỗi đội thực hiện đủ số lượt ban đầu. Nếu cách biệt lớn hơn số lượt còn lại của đối phương, đối phương không thể bắt kịp và trọng tài kết thúc loạt sút. Ví dụ, nếu một đội dẫn với khoảng cách mà đối thủ không thể san bằng trong các cú đá còn lại, không cần thực hiện những lượt không còn ảnh hưởng đến kết quả. [1]
Nếu hai đội hòa sau lượt đầu, thể thức chuyển sang từng lượt một. Mỗi đội đá một lần trong cùng lượt; chỉ khi cả hai đã thực hiện lượt đó mới có thể xác định một bên thắng. Nếu một đội ghi bàn còn đội kia không ghi được, đội ghi bàn thắng lượt quyết định. Cách so sánh theo lượt ngang nhau giúp tránh kết luận sớm khi một đội chưa có cơ hội thực hiện cú sút tương ứng.
Cần phân biệt những con số nào khi xem kết quả?
Bảng kết quả có thể tách tỷ số sau thời gian thi đấu, tỷ số sau hiệp phụ và kết quả loạt sút. Các cú sút luân lưu không cộng vào số bàn thắng trong trận, nhưng quyết định đội đi tiếp hoặc giành chức vô địch. Cách ghi “1–1, luân lưu 4–3” cho biết trận hòa sau thời gian thi đấu và một đội thắng loạt sút với tỷ số 4–3. [1]
Khi đưa tin, nên theo cách ghi điểm chính thức của giải và trình bày riêng kết quả luân lưu. Trước tiên xác định tỷ số sau 90 phút, sau đó xem trận có hiệp phụ hay không, cuối cùng đọc kết quả loạt sút nếu có. Người hâm mộ có thể theo dõi Xem các trận bóng đá trực tiếp cùng KLIVE và dùng thứ tự này để tránh nhầm tỷ số trong trận với kết quả phân định thắng thua.
Nguồn tham khảo
- IFAB Law 10: Determining the Outcome of a Match —— IFAB Law 10 quy định bàn thắng, đội thắng, hiệp phụ và loạt sút luân lưu khi cần xác định đội đi tiếp.
Câu hỏi thường gặp
Mọi trận hòa đều phải đá luân lưu không?
Không. Thể lệ giải quyết định có cần phân định đội thắng và dùng phương thức nào.
Loạt sút luân lưu có được cộng vào tỷ số trận không?
Không, kết quả luân lưu thường được ghi riêng với số bàn thắng trong trận.
Có phải đội nào cũng đá đủ năm lượt không?
Không. Loạt sút có thể kết thúc sớm khi đối phương không còn khả năng bắt kịp.
Mỗi khoảng hiệp phụ tối đa bao lâu?
Không quá 15 phút mỗi khoảng, theo Law 10.
Khi nào bắt đầu đá từng lượt một?
Khi hai đội vẫn hòa sau giai đoạn đầu của loạt sút.